Sagovornici N1 o simptomima kancera debelog creva i kolonoskopiji

Karcinom debelog creva je podmukla bolest koja neretko ima nespecifične simptome

U Srbiji se godišnje otkrije oko 4.500 do 4.700 novih slučajeva karcinoma debelog creva, što ga čini drugim ili trećim najčešćim tumorom. Kod muškaraca najčešći su tumori pluća, debelog creva i prostate, dok kod kod žena su to kancer dojke, pluća i debelog creva. Kako navodi za portal N1 gastroenterolog dr Predrag Dugalić, karcinom debelog creva je vodeći uzrok smrti kod osoba oba pola u našoj zemlji sa više od 3.000 preminulih godišnje. Prema podacima Instituta za javno zdravlje Srbije najčešće je zastupljen kod muškaraca u Severnobačkom regionu, a kod žena u Severnobanatskom, Pirotskom i Sremskom okrugu.

Kada je rizik veći?

"Karcinom debelog creva se češće javlja kod muškaraca (incidenca 34,4 na 100.000 stanovnika) nego kod žena (19,5 na 100.000 stanovnika), a rizik se naročito povećava posle 45. godine", kaže dr Dugalić. On dodaje da u poslednjih 10 godina znatno raste i incidenca pojavljivanja Ca kolona u mlađoj dobnoj grupi od 20 do 40 godina. Otkrivanje karcinoma debelog creva

Najčešći simptomi su: - pojava sveže krvi u stolici - naglo nastao zatvor u poslednjih mesec dana - gubitak apetita i telesne težine - produženi dijarejalni sindrom u trajanju više od mesec dana - konstantni bolovi u trbuhu, nadimanje, gasovi i nelagodnost koji ne prolaze i pored terapije, a traju više od mesec dana. Dr Dugalić ističe da bilo koji simptom vezan za stomačne tegobe koji traje više od mesec dana treba da bude znak da se pacijent javi nadležnom lekaru i gastroenterologu. Prognoze nakon dijagnostikovanja karcinoma debelog creva "Prognoza zavisi od stadijuma bolesti i zato su veoma bitni preventivni pregledi i na vreme odrađena dijagnostika, gde je ključan kolonoskopski pregled sa uzimanjem uzoraka tkiva za patohistološku dijagnozu", kaže doktor. On dodaje da "ukoliko tumor nije probio zid creva, ili se na vreme uklonio polip koji može izrasti u tumor tokom endoskopskog pregleda, prognoza je odlična i pacijent je praktično izlečen i potrebno je samo da redovno dolazi na zakazane kontrole".

"Ukoliko je tumor probio zid creva, osim hirurškog lečenja često se uključuje onkološka terapija (hemoterapija i ređe zračna terapija), prognoza je u takvim slučajevima lošija, ali u zavisnosti od stepena raširenosti tumora mogući su i veoma povoljni ishodi sa visokim procentom petogodišnjeg preživljavanja", objašnjava doktor. U Srbiji se godišnje otkrije oko 4.500 do 4.700 novih slučajeva karcinoma debelog creva, što ga čini drugim ili trećim najčešćim tumorom. Kod muškaraca najčešći su tumori pluća, debelog creva i prostate, dok kod kod žena su to kancer dojke, pluća i debelog creva.

Kako navodi za portal N1 gastroenterolog dr Predrag Dugalić, karcinom debelog creva je vodeći uzrok smrti kod osoba oba pola u našoj zemlji sa više od 3.000 preminulih godišnje. Prema podacima Instituta za javno zdravlje Srbije najčešće je zastupljen kod muškaraca u Severnobačkom regionu, a kod žena u Severnobanatskom, Pirotskom i Sremskom okrugu.

Kada je rizik veći?

Postoje metode, odnosno testovi koji se koriste za otkrivanje ovog tipa karcinoma, a to su: - test stolice na okultno krvarenje (FOBT) - tumorski markeri (CEA, CA 19/9) - sigmoidoskopija i kolonoskopija - imaging metode (ultrazvuk trbuha i male karlice, CT, NMR-nuklearna magnetna rezonanca) se koriste u sklopu procenjivanja stadijuma i proširenosti bolesti. Doktor je naveo simptome karcinoma debelog creva i kada bi osoba trebalo da se javi lekaru. Najčešći simptomi su: - pojava sveže krvi u stolici - naglo nastao zatvor u poslednjih mesec dana - gubitak apetita i telesne težine - produženi dijarejalni sindrom u trajanju više od mesec dana - konstantni bolovi u trbuhu, nadimanje, gasovi i nelagodnost koji ne prolaze i pored terapije, a traju više od mesec dana. Dr Dugalić ističe da bilo koji simptom vezan za stomačne tegobe koji traje više od mesec dana treba da bude znak da se pacijent javi nadležnom lekaru i gastroenterologu.

Prognoze nakon dijagnostikovanja karcinoma debelog creva

"Prognoza zavisi od stadijuma bolesti i zato su veoma bitni preventivni pregledi i na vreme odrađena dijagnostika, gde je ključan kolonoskopski pregled sa uzimanjem uzoraka tkiva za patohistološku dijagnozu", kaže doktor. On dodaje da "ukoliko tumor nije probio zid creva, ili se na vreme uklonio polip koji može izrasti u tumor tokom endoskopskog pregleda, prognoza je odlična i pacijent je praktično izlečen i potrebno je samo da redovno dolazi na zakazane kontrole". "Ukoliko je tumor probio zid creva, osim hirurškog lečenja često se uključuje onkološka terapija (hemoterapija i ređe zračna terapija), prognoza je u takvim slučajevima lošija, ali u zavisnosti od stepena raširenosti tumora mogući su i veoma povoljni ishodi sa visokim procentom petogodišnjeg preživljavanja", objašnjava doktor.

Šta je kolonoskopija, kakve promene može da otkrije i kako se izvodi?

Kolonoskopija je sofisticirana endoskopska dijagnostička procedura, koja podrazumeva ispitivanje svih segmenata debelog creva, a najčešće u istom aktu i završnog dela tankog creva. Dr Đorđe Bajec objašnjava za N1 kako se kolonoskopija izvodi, koje su indikacije, da li je bezbedna, kao i ko sme da je radi. "Ona se izvodi korišćenjem kolonoskopa, koji u stvari predstavlja savitljivo crevo sa svetlom i kamerom na svom vrhu, što nam omogućava detaljnu eksploraciju lumena debelog creva, počev od anusa, kuda se instrument i uvodi, celog rektuma, sigme, transferzalnog, a na kraju i ascendentnog kolona", kaže on. Kako dodaje "sam pregled se izvodi tek nakon adekvatne pripreme pacijenta, odnosno čišćenja debelog creva, korišćenjem različitih laksativa, koje se po pravilu započinje 24 časa pre same intervencije.

Dr Bajec kaže da se u toku same intervencije, mogu videti sve promene u lumenu debelog creva, počev od beznačajnih promena u vidu različitih erozija sluzokože, preko prekanceroznih promena, pa sve do kanceroznih promena, u vidu različitih polipa ili drugih vrsta tumora. On dodaje da se isto tako mogu uočiti i promene u sklopu različitih autoimunih bolesti creva, kao što su ulcerozni kolitis, Kronova bolest... U toku same intervencije, moguće je izvršiti biopsiju uočenih promena i njihovu histopatološku evaluaciju, navodi doktor, ali, u velikom broju slučajeva, i uklanjanje različitih, pre svega polipoidnih promena u lumenu debelog creva. Indikacije za kolonoskopiju

Redovne preventivne kolonoskopije savetuju se nakon 45. godine života, na svakih pet godina, a prema indikaciji lekara i češće, smatra dr Bajec i dodaje da ukoliko postoji podatak da je u porodici bilo slučajeva karcinoma debelog creva, onda se savetuju redovne kolonoskopije već od navršenih 40. godina života. "Prisustvo krvi i sluzi u stolici, neobjašnjivog uzroka, ali i pozitivan test na okultno krvarenje, takođe su indikacija za obavezan kolonoskopski pregled", ističe doktor. On navodi da promene u pražnjenju creva, u smislu opstipacije ili pojave tečnih stolica u određenom vremenskom periodu zahtevaju kolonskopiju, ali i dalje ispitivanje. "Svaka anemija nepoznatog uzroka, takođe je indikacija za kolonoskopski pregled, kao i ostale tegobe od strane gastrointestinalnog trakta, za koje procenimo da zahtevaju dodatno ispitivanje kolonoskopijom", kaže dr Bajec.

Koliko je kolonoskopija bezbedna i da li je bolna za pacijente?

Dr Bajec kaže da se nekada insistiralo na kolonoskopskom pregledu bez anestezije, da bi postojala saradnja pacijenta sa lekarom koji intervenciju izvodi, a zbog prevencije različitih komplikacija, kao i onih najtežih, koje mogu da se završe perforacijom lumena debelog creva, kada je neophodno hitno hirurško zbrinjavanje. "Poslednjih decenija, po pravilu, pregled se vrši u analgosedaciji, s jedne strane zbog tehničke usavršenosti aparata, a s druge strane zbog uigranosti i ogromnog iskustva lekara koji tu proceduru vrše", objašnjava doktor. Da li se može koristiti kod svih pacijenata? Dr Bajec navodi da se kolonoskopija može izvoditi praktično kod svih pacijenata, ali konačnu odluku o tome da li će se uraditi kolonoskopija ili primeniti neka druga dijagnostička procedura, odlučuje s jedne strane anesteziolog, a sa druge strane gastroeneterolog ili hirurg, koji izvode samu intervenciju.

Vest preuzeta sa portala N1: Simptomi raka debelog creva